โครงการก่อสร้างอาคารศูนย์สันสกฤตศึกษา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

                 สืบเนื่องจากพระราชดำริในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ผู้ทรงเป็นศิษย์เก่าของภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ผู้ทรงได้ศึกษาภาษาสันสกฤตและทรงเห็นคุณค่าของภาษาสันสกฤตที่มีอิทธิพลต่อศิลปวัฒนธรรมไทยเป็นอย่างมาก พระองค์ทรงสนับสนุนที่จะให้มีแหล่งศึกษาค้นคว้าและทำวิจัยในเชิงลึกเกี่ยวกับภาษาสันสกฤตในประเทศไทย ทรงมีพระดำรัสกับคณาจารย์ผู้รับผิดชอบการเรียนการสอนวิชาภาษาสันสกฤต คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากรว่าขอให้ช่วยกันดำรงการเรียนการสอนวิชานี้ไว้และพยายามขยายงานการศึกษาค้นคว้าด้านนี้ให้มากยิ่งขึ้น เพราะภาษาสันสกฤตมีบทบาทและมีอิทธิพลต่อพื้นฐานความคิดความเชื่อ วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม รวมทั้งภาษาไทยเป็นอย่างมาก ดังที่ทรงพระราชนิพนธ์ว่า “เรียนภาษาบาลี สันสกฤต ทำให้เข้าใจภาษาไทยและวัฒนธรรมไทยดีขึ้น”

                อนึ่ง แม้ว่าการศึกษาด้านภาษาสันสกฤตจะไม่ได้เป็นไปเพื่อความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจ แต่ก็เป็นไปเพื่อความเจริญรุ่งเรืองทางภูมิปัญญา จิตใจ และศิลปวัฒนธรรมของคนไทยโดยตรง เนื่องจากรากฐานสำคัญของศิลปวัฒนธรรมไทยอาศัยเรื่องราวในคัมภีร์สันสกฤตเป็นจำนวนมาก

                มหาวิทยาลัยศิลปากรเป็นมหาวิทยาลัยแรกๆ ในประเทศไทยที่จัดให้มีการเรียนการสอนวิชาภาษาสันสกฤตมาอย่างต่อเนื่องยาวนานกว่า 40 ปี ปัจจุบันมีการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับปริญญาตรีถึงระดับปริญญาเอก อีกทั้งยังได้จัดตั้ง “ศูนย์สันสกฤตศึกษา” ขึ้นเพื่อดำเนินงานให้เป็นไปตามแนวพระราชดำริดังกล่าวข้างต้น ในระยะที่ผ่านมาศูนย์สันสกฤตศึกษาได้ดำเนินกิจกรรมทางวิชาการอย่างต่อเนื่องหลายอย่าง อาทิ การให้บริการข้อมูลด้านสันสกฤตศึกษาแก่นักศึกษาและบุคคลทั่วไป การขอความร่วมมือจากรัฐบาลอินเดียในการจัดส่งผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาสันสกฤตมาประจำที่ศูนย์สันสฤตศึกษาซึ่งได้รับการสนับสนุนเป็นอย่างดี ที่สำคัญศูนย์สันสกฤตศึกษาได้จัดประชุมทางวิชาการระดับนานาชาติอย่างประสบผลสำเร็จมาแล้ว 2 ครั้ง ในแต่ละครั้ง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงเป็นประธานเปิดงาน ทรงแสดงปาฐกถาพิเศษ และทรงร่วมประชุมทั้งวัน นับว่าเป็นขวัญกำลังใจและเป็นมิ่งมงคลแก่ผู้เข้าร่วมประชุมเป็นอย่างยิ่ง

                เมื่อปี พ.ศ. 2545 นางสาวจำปี ควรชม ได้มีจิตศรัทธาบริจาคที่ดินเพื่อการก่อสร้างอาคารศูนย์สันสกฤตศึกษา โดยได้รับพระราชทานพระราชวโรกาสเข้าเฝ้าทูลละอองพระบาทสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เพื่อทูลเกล้าถวายโฉนดที่ดินจำนวน 5 ไร่ (มูลค่าตามราคาประเมิน 30 ล้านบาท) ที่ดินเลขที่ 166 แขวงทวีวัฒนา เขตทวีวัฒนา กรุงเทพมหานคร ในนามมูลนิธิชัยพัฒนา เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2545 ต่อมาได้มีพระราชกระแสให้มูลนิธิชัยพัฒนารับโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินแปลงดังกล่าวแล้ว และให้มีหนังสือแจ้งมายังศูนย์สันสกฤตศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร เพื่อเข้าใช้ประโยชน์ในพื้นที่ได้ ทั้งนี้ให้ศูนย์สันสกฤตศึกษา จัดสร้างอาคารเพื่อการเรียนการสอน การวิจัย เป็นศูนย์ข้อมูลทางด้านสันสกฤตศึกษาและพัฒนาให้เป็นศูนย์กลางการศึกษาภาษาสันสกฤตในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ภายใต้การกำกับดูแลของมหาวิทยาลัยศิลปากรต่อไป

                ในเบื้องต้น มหาวิทยาลัยศิลปากรพิจารณาเห็นว่า สมควรที่จะดำเนินการก่อสร้างอาคารศูนย์สันสกฤตศึกษา เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสที่ทรงเจริญพระชนมายุ 50 พรรษา จึงได้จัดทำแผนของบประมาณสนับสนุนจากภาครัฐ เพื่อให้ทันในโอกาสอันเป็นมงคลดังกล่าว จนกระทั่งในปีงบประมาณ 2550 รัฐบาลได้อนุมัติงบประมาณแผ่นดินเพื่อให้มหาวิทยาลัยศิลปากรก่อสร้างอาคารศูนย์สันสกฤตศึกษาจำนวนเงิน 70 ล้านบาท โดยกำหนดให้แล้วเสร็จภายใน 3 ปี (พ.ศ.2550-2552) อย่างไรก็ตาม งบประมาณดังกล่าวยังไม่เพียงพอกับแบบของอาคารที่ออกแบบไว้เพื่อให้มีศักยภาพสามารถรองรับการใช้งานในอนาคตมากที่สุดสมกับเป็นอาคารเฉลิมพระเกียรติ และเพื่อเป็นศูนย์กลางการศึกษาภาษาสันสกฤตทั้งในระดับประเทศและระดับภูมิภาค โดยเฉพาะประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีการศึกษาค้นคว้าด้านสันสกฤตศึกษาจะได้มีสถานที่ปฏิบัติงานร่วมกัน ดังนั้น ศูนย์สันสกฤตศึกษาจึงปรารถนาที่จะได้เงินสนับสนุนอีกจำนวนหนึ่ง เพื่อดำเนินการให้อาคารศูนย์สันสกฤตศึกษาสร้างเสร็จสมบูรณ์และสามารถดำเนินงานตามพันธกิจได้อย่างบรรลุผล จึงหวังว่าท่านผู้มีจิตศรัทธาที่เห็นคุณค่าของสันสกฤตศึกษาจะช่วยกันสนับสนุนต่อไป
 

                1.  เพื่อสร้างอาคารศูนย์สันสกฤตศึกษาเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสที่ทรงเจริญพระชนมายุ 50 พรรษา ให้สำเร็จ
                2.  เพื่อเป็นศูนย์เก็บรวบรวมข้อมูลด้านสันสกฤตศึกษา ทั้งตำรา หนังสือ เอกสาร วารสาร งานวิจัย และสื่อต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง
                3.  เพื่อเป็นศูนย์กลางความร่วมมือในการศึกษาภาษาสันสกฤตและเป็นศูนย์แลกเปลี่ยนความรู้สำหรับนักวิชาการ นักศึกษาและผู้สนใจทั่วไป ทั้งในระดับประเทศและระดับภูมิภาค โดยเฉพาะนักวิชาการจากประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีการศึกษาค้นคว้าด้านสันสกฤตศึกษาจะได้มีสถานที่ปฏิบัติงานร่วมกัน
                4.  เพื่อเป็นอาคารเรียนด้านสันสกฤตศึกษา สำหรับนักศึกษาทั้งระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก ที่เปิดสอนในมหาวิทยาลัยศิลปากร
                5.  เพื่อพัฒนาให้เป็นศูนย์ศึกษาภาษาสันสกฤตระดับนานาชาติโดยมุ่งเน้นภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ภายใต้การกำกับดูแลของมหาวิทยาลัยศิลปากร

                1.  ได้อาคารศูนย์สันสกฤตศึกษา เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสที่ทรงเจริญพระชนมายุ 50 พรรษา ที่มีศักยภาพในการใช้งานสูงสุด
                2.  ได้มีศูนย์เก็บรวบรวมข้อมูลด้านสันสกฤตศึกษา ทั้งตำรา หนังสือ เอกสาร วารสาร งานวิจัย และสื่อต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง
                3.  ได้มีศูนย์กลางแลกเปลี่ยนความรู้ทางวิชาการสำหรับนักวิชาการ นักศึกษาและผู้สนใจทั่วไปทั้งในระดับประเทศและระดับภูมิภาค ทำให้นักวิชาการจากประเทศต่างๆ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีสถานที่ปฏิบัติงานร่วมกัน
                4.  ได้มีอาคารเรียนด้านสันสกฤตศึกษา สำหรับนักศึกษาระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก ที่เปิดสอนในมหาวิทยาลัยศิลปากร
                5. ได้มีที่ทำการศูนย์สันสกฤตศึกษา ที่พร้อมจะพัฒนาให้เป็นศูนย์ศึกษาภาษาสันสกฤตระดับนานาชาติโดยมุ่งเน้นภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ภายใต้การกำกับดูแลของมหาวิทยาลัยศิลปากร